TI-NL neemt deel aan verschillende projecten. Hiervoor is het van belang dat deze projecten aansluiten bij de doelstellingen van TI-NL voor 2015-2016. Deze doelstellingen zijn:

  • Bewustwording en aanpak van corruptie door het Nederlandse bedrijfsleven, met name het MKB;
  • No Impunity: privaat en publiek toezicht & handhaving;
  • Lobbyen en de financiering van politieke partijen;
  • Decentralisatie – integriteit lagere overheden.

Door het mobiliseren en delen van kennis en ervaring van bestuurskundigen, juristen, accountants en andere experts, beoogt TI-NL corruptie zichtbaar te maken en daardoor beleidsmakers, ondernemingen én burgers te stimuleren om zich voor een effectieve corruptiebestrijding in te zetten. Dat gebeurt in Nederland onder andere:

  • door grote onderzoeken zoals het National Integrity System (NIS)-onderzoek, het rapport ‘Lifting the Lid on Lobbying – Enhancing Trust in Public Decision-making in the Netherlands’ en het rapport ‘Kijken in de Spiegel’ over de pensioensector;
  • door samenwerking met Transparency International Secretariat (TI-S), andere nationale TI afdelingen en organisaties in binnen en buitenland;
  • door het publiceren van policy-papers, artikelen en opiniestukken over corruptiegevoelige kwesties;
  • door voorlichting aan ministeries en de Tweede Kamer; en
  • door een actief mediabeleid.
Europa wijd (thans 18 landen) voert anti-corruptie organisatie Transparency International een project uit – met steun van de Europese Commissie – om het lobby-landschap in Europa in kaart te brengen.TI-NL neemt aan dit project deel, hetgeen inhoudt dat wij de komende maanden een landenrapport voor Nederland opstellen. Het Nederlandse rapport komt naar verwachting eind 2014 uit. Begin 2015 zal een regionaal rapport worden uitgebracht, op grond waarvan vergelijkingen en aanbevelingen mogelijk zijn.

Wellicht ten overvloede: het standpunt van TI is niet dat lobbyen slecht is, in tegendeel: wij beschouwen het als een noodzakelijk onderdeel van het democratische proces. Desalniettemin zijn er nog (veel) stappen te zetten teneinde de kwaliteit en transparantie in het proces te waarborgen. Ons in 2012 uitgebrachte rapport National Integrity Study (zie www.transparency.nl) bevatte reeds enkele in dit verband relevante aanbevelingen.

Aan de vooravond van de verkiezingen van mei 2014 bleek dat 70 procent van de Europeanen geloven dat corruptie voorkomt in de EU instituties. Onder andere vanwege deze ontwikkeling heeft TI-NL besloten deel te nemen aan een EU-breed initiatief om kandidaten die afgevaardigd worden naar Europa te vragen de Verklaring tegen Corruptie te ondertekenen. Het doel hiervan is voortgang te maken naar een transparant en ethisch Europees bestuur. Het initiatief voor de Verklaring tegen Corruptie is ondernomen door het EU kantoor van Transparency International. Verder nemen ruim 15 Europese chapters deel aan het initiatief. U vindt meer informatie op de Europese website.

TI-NL hoopt op steun van de (toekomstige) Europarlementariërs om transparantie en integriteit in Europa en Nederland duurzaam te bevorderen.

Deelnemende partijen en kandidaten:

TI-NL heeft voor zover mogelijk alle deelnemende partijen benaderd, evenals enkele individuele kandidaten.

Hieronder treft u aan welke partijen en/of kandidaten hebben aangegeven te willen tekenen:

– ikkiesvooreerlijk.eu (Partij inclusief alle kandidaten);

SP (Partij en kandidaat Dennis de Jong);

GroenLinks (Partij en kandidaten Bas Eickhout, Judith Sargentini en Marjolein Meijer)

– Anti EU(ro) Partij (Partij en kandidaat Jack Rijnders);

Piratenpartij (Partij en Kandidaten Matthijs Pontier en Rogier Huurman);

CDA (Kandidaat Esther de Lange).

Hieronder treft u aan welke partijen een positieve intentie hebben te willen tekenen:

Aandacht en Eenvoud.

Van de overige partijen heeft TI-NL tot op heden geen reactie gehad.

Dit bericht is voor het laatst bijgewerkt op 10 juni om 14:55.

Hieronder de reeds ontvangen getekende exemplaren:

Declaratie tegen corruptie – Judith Sargentini

Declaratie tegen corruptie – Bas Eickhout

Verklaring tegen corruptie Dennis de Jong

Verklaring corruptie SP

PledgeAgainstCorruptionRHuurman

HvdZ-declaration against corruption

Declaration Against Corruption, Piratenpartij

Declaration Against Corruption – Matthijs Pontier, Piratenpartij

Verklaring Marjolein Meijer

Verklaring Esther de Lange

Verklaring tegen corruptie Dr. M. van Hulten

Verklaring tegen corruptie antieuropartij

Verklaring tegen corruptie ikkieseerlijk.nl

Nu de NIS-studie is afgerond, is er een einde gekomen aan het research-gedeelte van het project. De activiteiten van de adviesgroep  onder leiding van professor Lissenberg is daarmee tot een eind gekomen. Thans bevindt het project zich in de zogenoemde advocacy-fase. Met advocacy wordt bedoeld: ‘het beïnvloeden van het gedrag en de houdingen van mensen teneinde veranderingen te realiseren’, aldus de Advocacy Toolkit van TI-S. Voor deze fase is TI geadviseerd door een adviesgroep bestaande uit:

–    Huub Elzerman, voorzitter Nederlandse Vereniging van Journalisten
–    Louise Gunning-Schepers, voorzitter Gezondheidsraad
–    Elsemieke Havenga, eigenaar Havenga Communicatie
–    Albert Roëll, bestuursvoorzitter Kasbank
–    Jacques Schraven, commissaris Tata Steel Ltd.
–    Dennis Wiersma, voorzitter FNV Jong

Stakeholder-workgroups

In de advocacy fase zijn inmiddels drie ‘stakeholder’ groepen gevormd uit de volgende sectoren: pensioen, bouw en zorg. In deze groepen worden de NIS resultaten besproken en worden aanbevelingen voor de betreffende sector geformuleerd teneinde te komen tot gedragsverandering en eventueel aanvullende normstelling in bijvoorbeeld branchegerelateerde wetgeving.

NIS Workshop

Hoofdonderzoekster Willeke Slingerland presenteerde haar onderzoeksrapport op 4 november 2011 aan circa 30 experts, sleutelfiguren, leden van de adviesgroepen en aan de TIN-bestuursleden. Het doel van deze zogeheten NIS Workshop was onder meer om de bevindingen van de studie te bespreken en te komen tot een gemeenschappelijk begrip van de ‘nationale integriteit’ in Nederland.

De aanwezigen op de bijeenkomst reageerden in meerderheid positief op het rapport. Ze prezen de onderzoekster voor al het werk dat ze in zo’n korte tijd had verricht. Nog niet eerder is er in Nederland een studie geweest die zo uitgebreid het integriteitsysteem van Nederland in kaart brengt. Kritiek was er ook. Die betreft onder meer de methodologie van TI-S en het ontbreken van de pijler ‘Anti-Corruption Agency’ in het onderzoek. Ook vonden sommigen dat bepaalde conclusies niet genoeg waren onderbouwd, of dat ze nuance misten. Velen vonden het jammer dat de studie zich richt op nationaal niveau in plaats van lokaal. Anderen wilden weten hoe  de sleutelfiguren (mensen die voor de studie werden geïnterviewd) waren gekozen. Verder ontstond er een theoretische discussie over het begrip ‘integriteit’ en de vraag kwam op of meer regels omtrent integriteit ook automatisch zouden leiden tot meer integriteit.

Organisator Transparency International Nederland en de onderzoekster waardeerden alle feedback ten zeerste. Het gaf volgens beide partijen aan dat de studie ‘leeft’ onder de deelnemers. Bijna alle aanwezigen toonden interesse en betrokkenheid. De feedback is gebruikt om het rapport op onderdelen aan te scherpen en concrete aanbevelingen te formuleren.

Achtergrond project

Tot slot, ter ‘opfrissing’, meer achtergrondinformatie over het NIS-project. TI is eind 2010 gestart met het (E)NIS (E=European) Project, dat deels door de Europese Commissie wordt gefinancierd. TI-S coördineerde het onderzoek. Het is voor het eerst dat er een dergelijk pan-Europees onderzoek werd uitgevoerd.

Nederland deedook mee. In opdracht van TIN werd het zogeheten nationale integriteitssysteem (NIS) in kaart gebracht, doorgelicht en beoordeeld aan de hand van scores. Met integriteitssysteem werd bedoeld: alle instellingen en instanties die tezamen corruptie in een land tegengaan. De belangrijkste stelsels en instituties zijn in het onderzoek ‘pijlers’ genoemd. Het project ging ervan uit dat corruptie wordt voorkomen – en integriteit, inzichtelijkheid en toerekenbaarheid het best worden bevorderd – door institutioneel beschermende maatregelen en hervormingen. In totaal werden in het onderzoek dertien pijlers beoordeeld: (1) het bedrijfsleven, (2) de burgermaatschappij, (3) de media, (4) politieke partijen, (5) anti-corruptie organisaties, (6) toezichthoudende instanties, (7) de Ombudsman, (8) instellingen die toezien op verkiezingen, (9) instellingen belast met de handhaving van de wet, (10) de publieke sector, (11) de wetgevende, (12) uitvoerende en (13) rechterlijke macht. Omdat Nederland geen publieke Anti-Corruption Agency kent, is deze pijler weggelaten uit het onderzoek.

Doelen van het NIS-project waren: een beter inzicht krijgen in de bestaande anti-corruptie mechanismen en het effectief helpen bestrijden van corruptie – op zowel nationaal als regionaal niveau. Het onderzoek kan zo als basis dienen om (politieke) hervormingen op het gebied van corruptiebestrijding door te voeren, en om aanbevelingen te doen voor het te voeren beleid.

De hoofdonderzoeker voor het NIS-project in Nederland was mr Willeke Slingerland. Zij is docent Internationaal Recht en verbonden aan de Saxion Hogeschool in Enschede.

Voor meer informatie over het NIS kunt u kijken op: www.transparency.org.

Voor vragen kunt u contact opnemen met Anne Scheltema Beduin (asb@transparency.nl).

Neem contact met ons op voor meer informatie.