Den Haag, 3 augustus 2026 –  Wat zou jij doen met 2,2, miljard dollar? Wat rekenhulp: het bedrag is bijna de volledige jaarlijkse economie van Guinee-Bissau. Waar komt het getal vandaan? Het zijn de neveninkomsten van de Amerikaanse president Donald Trump in 2025 — zijn eerste jaar terug in het Witte Huis. De grootste inkomstenbron — 1,4 miljard dollar — kwam uit cryptovaluta: gedecentraliseerde financiële producten (DeFi), tokens en meme coins. Trump moest deze informatie eind juni bekend maken tijdens een wettelijk verplichte financiële doorlichting. De omvang van het bedrag heeft velen geschokt en roept serieuze vragen op over een ongekende belangenverstrengeling voor een Amerikaanse president.

Integriteitsregels? Niet voor de president

De regels met betrekking tot belangenverstrengeling voor de president van de Verenigde Staten zijn vrijwel allemaal ongeschreven regels en normen. Ze zijn dus niet wettelijk afdwingbaar. De voorgangers van Trump hielden zich aan deze normen.

Zo plaatste in de jaren zeventig president Jimmy Carter zijn pindaboerderij in een blind trust — een constructie die de boerderij aan zijn zicht en bemoeienis onttrok — om belangenconflicten in het landbouwbeleid te vermijden. President George W. Bush verkocht vóór zijn presidentschap zijn aandelen in een professionele honkbalclub. Recenter hielden de presidenten Barack Obama en Joe Biden uitsluitend staatsobligaties, beleggingsfondsen en andere gespreide activa aan om conflicten te voorkomen.

Al deze beslissingen waren vrijwillig. De ethische regels gelden echter niet voor de president, de vicepresident of hun directe familie. Het afstoten van mogelijk conflicterende bezittingen was zó gebruikelijk geworden dat niemand er prioriteit aan gaf om er wettelijk afdwingbare verplichtingen van te maken. Maar met de verkiezingen van Donald Trump kwam er een einde aan die gewoonte.

Wie profiteert er?

De timing van de financiële openbaarmaking komt op een opvallend moment. De president zet het Congres onder druk om vederlichte regulering van de cryptomarkten aan te nemen. Critici waarschuwen dat het wetsvoorstel in zijn huidige vorm Trump en zijn familie zou toestaan door te gaan met hun lucratieve cryptohandel.

De crypto-activa zijn slechts één van vele voorbeelden van Trumps belangenconflicten. Onlangs prees Trump in een politieke toespraak computerbedrijf Dell aan — dit werd breed uitgemeten in de media. Hij riep zijn aanhangers via zijn platform Truth Social op om “een Dell te kopen”. Wat de president niet vermeldde: hij had kort daarvoor voor minstens 1 miljoen dollar aan Dell-aandelen gekocht. Een onderzoek van CNN toonde aan dat Trump minstens twintig bedrijven aanprees op Truth Social vlak nadat hij aandelen in die bedrijven had gekocht.

Het Witte Huis ontkent met klem dat Trump zijn ambt ooit voor financieel gewin heeft gebruikt. De president zelf herhaalt in toespraken en op sociale media dat zijn bezittingen in een trust zitten die hij niet beheert. Het toezicht op zijn bedrijven zou in handen zijn van zijn volwassen kinderen.

Het moge duidelijk zijn dat cryptohandel in omvang aanzienlijk verschilt van een pindaboederij. Er is echter nog een opvallender verschil: Trumps blind trust is niet blind. De trust is herroepbaar — hij kan zien wat hij bezit en op elk moment de controle terugnemen.

De schade in de echte wereld

De handel van Trump heeft reële gevolgen in de echte wereld. Dit wordt scherp zichtbaar in de zaak-Justin Sun. De Chinese cryptomiljardair werd in 2023 door de SEC in New York aangeklaagd voor fraude en marktmanipulatie. Daarna investeerde hij zo’n 75 miljoen dollar in tokens van het Trump-project World Liberty Financial en circa 100 miljoen in $TRUMP meme coins. In maart 2026 werd de zaak geschikt en werden alle persoonlijke aanklachten tegen hem ingetrokken. Democraten in het Congres spraken van regulatory capture en pay-to-play.

Het handelen van Trump heeft ook directe gevolgen voor betrokkenen. Trump verdiende ruim 600 miljoen dollar aan meme coins. De waarde stortte daarna in; kopers — vaak Amerikanen die het geld niet konden missen — verloren samen zo’n 3,8 miljard. De nieuwe cryptowet gaat hier niks aan veranderen. Zo waarschuwt Transparency International US dat de wetgeving de sector geloofwaardigheid geeft zonder publieke verantwoording en dat de wet geen enkele waarborg tegen illegale geldstromen bevat.

Precies daarom blijft Transparency International Nederland (TI-NL) hameren op transparantie rondom donaties en toegang tot politici. Zo pleiten wij voor een lobbyregister en transparante partijfinanciering (Wet op de politieke partijen). Deze regels zijn geen bureaucratische luxe: ze beschermen het vertrouwen van burgers in hun democratie.

Wat er moet veranderen

Trump is misschien de eerste president die historische gebruiken negeert, maar als er niets gebeurt zal hij niet de laatste zijn.Onze collega’s van Transparency International US stellen voor om, naast het repareren van het cryptowetsvoorstel, ook te starten met het opstellen van wettelijk afdwingbare integriteitsregels rondom het presidentschap:

• De ethische regels uit te breiden naar de president, de vicepresident en hun directe familie;
• Verder te gaan dan openbaarmaking. Het afstoten of op afstand plaatsen van aandelen, bedrijven en andere zaken moet verplicht worden bij het aantreden;
• Te vereisen dat de opbrengsten gedurende de termijn in een blinde trust of voldoende gespreide activa worden geplaatst;
• Presidentiële “bijverdiensten” te verbieden, inclusief het aanprijzen van producten of diensten voor zelfverrijking;
• Onafhankelijke toezicht- en handhavingsmechanismen in te voeren.

Blindelings vertrouwen dat ambtsdragers eervol handelen, blijkt inmiddels een riskante gok. Trump heeft publiekelijk erkend dat hij zich niet aan de historische normen houdt. “Ik kwam erachter dat het niemand iets kon schelen,” vertelde de president in januari aan The New York Times, toen hem werd gevraagd naar de grenzen aan de zakelijke activiteiten van zijn familie.

Wil jij TI-NL ondersteunen in haar strijd voor klokkenluidersbescherming, politieke integriteit en een samenleving vrij van corruptie? Word dan lid, of steun ons via een donatie.