Den Haag, 12 januari 2026 – Terwijl de wereld reageert op de schokkende militaire interventie van de Verenigde Staten (VS) in Venezuela, roept Transparency International op om prioriteit te geven aan het herstel van de democratie, om de rechten van Venezolanen te beschermen en de diepgewortelde corruptiecrisis in het land aan te pakken. Er is bezorgdheid dat de Amerikaanse regering controle lijkt te willen krijgen over de Venezolaanse olie en Amerikaanse bedrijven toegang wil geven om deze te winnen. Wij, als Transparency International Nederland pleiten ervoor dat geen enkel land zijn militaire macht mag misbuiken om een ander land te intimideren en om op deze manier exclusieve economische voordelen te behalen.
Door jarenlange afbraak van democratische controlemechanismen is Venezuela een van de meest corrupte landen ter wereld geworden. Momenteel staan ze op de 178e plaats van de 180 landen in de meest recente Corruption Perceptions Index van Transparency International. De Venezolaanse afdeling van Transparency International, die sinds maart vorig jaar in ballingschap werkt als gevolg van de escalerende onderdrukking van het maatschappelijk middenveld, roept op om Edmundo González na de uitslag van de verkiezingen van juli 2024 als president te erkennen. Zij roept de internationale gemeenschap op om een rol te spelen bij het faciliteren van een soepel overgangsproces om de democratische instellingen en een verantwoordelijk leiderschap te herstellen.
Armoede en corruptie leiden tot een vicieuze cirkel
De gevolgen van de diepgewortelde corruptie in Venezuela zijn ingrijpend en hebben een grote impact op het leven van de bevolking. Zoals uitvoerend directeur van Transparency International Venezuela, Mercedes de Freitas, heeft verklaard: “Jarenlange wijdverbreide corruptie en illegale activiteiten in Venezuela hebben geleid tot een sterke toename van armoede en ondervoeding, waarbij miljoenen gezinnen moeten zien te overleven met beperkte hoeveelheden voedsel, water en elektriciteit, terwijl ze worden geconfronteerd met afpersing door gewapende bendes en overheidsfunctionarissen.” Corruptie heeft publieke middelen weggehaald bij gezondheidszorg, onderwijs, infrastructuur en sociale bescherming. Hierdoor is de ineenstorting van basisvoorzieningen in een stroomversnelling geraakt. dit had als gevolgd dat grote delen van de bevolking lijden aan honger, ziekte en onveiligheid.
Mercedes de Freitas benadrukt dat om deze situatie te keren, er “een eerlijke en transparante staat nodig is die echt verantwoording aflegt aan de Venezolanen, die de mensenrechten respecteert, een onafhankelijk rechtssysteem garandeert en de publieke middelen beschermt ten behoeve van iedereen”. Verder wil ze dat het Venezolaanse volk in een vrije democratie leeft, door middel van echte politieke participatie in plaats van dwang en onderdrukking.
Venezolaanse olie en de Nederlandse Cariben
Terwijl het land steeds dieper in een crisis wegzakte, bleef olie een brandpunt van internationale aandacht. Volgens een artikel in de Volkskrant speelde ook Nederland ooit een rol in de Venezolaanse olie-industrie. Gedurende een deel van de 20e eeuw was Venezolaanse ruwe olie niet alleen de ruggengraat van de Venezolaanse economie, maar ook een bron van winst en strategisch belang voor Nederlandse en multinationale actoren. Shell bouwde in 1918 de Isla-raffinaderij op Curaçao om Venezolaanse olie te raffineren. Deze raffinaderij werd een van de grootste in zijn soort en maakte van het Nederlandse Caribische gebied een wereldwijd oliecentrum. Ruwe olie werd vanuit Venezuela verscheept en verwerkt in de haven van Curaçao. Dit leverde Shell veel geld op en de eilanden economische activiteit. Deze verbinding bleef bestaan, zelfs nadat Shell in 1985 de raffinaderij aan Curaçao gaf die het weer verhuurde aan de Venezolaanse staatsoliemaatschappij (PdVSA). Uiteindelijk moesten ze in 2019 hun deuren sluiten omdat ze door wanbeheer en internationale sancties de raffinaderij niet rendabel konden houden.
Indirecte effecten
Het artikel in De Volkskrant wijst ook op de indirecte effecten. De gevolgen van het ineenstorten van de economie waren voelbaar in het Caribisch gebied. Nadat PdVSA de raffinaderij bestuurde, veranderde de relatie tussen Curaçao en Venezuela. In het begin kwamen veel Venezolanen nog feesten en vakantie vieren. Maar vanaf 2013 kreeg de economie nog een zware klap waardoor het snel bergafwaarts ging. Curaçao en Aruba kwamen in de frontlinie te staan bij het opvangen van de gevolgen. De economische ineenstorting in Venezuela leidde tot migratiestromen in het Caribisch gebied. Hierdoor kwamen de lokale dienstverlening en arbeidsmarkten op de eilanden onder druk te staan. Dit bracht Nederland in een lastige positie. De Nederlandse autoriteiten moesten ineens ook zorgen voor grenscontrole, humanitaire hulp en regionale stabiliteit. De crisis in Venezuela veranderde daarmee van een kwestie van buitenlands beleid in een binnenlandse uitdaging voor delen van het Koninkrijk.
Democratische toekomst
Zoals François Valérian, voorzitter van Transparency International, benadrukt: “Internationale wetten zijn er om ons allemaal te beschermen – alle regeringen moeten de rechtsstaat en de grondrechten respecteren.” Vanuit het perspectief van Transparency International Nederland is het herstel van een gezonde democratie in Venezuela essentieel. Venezolanen moeten zelf hun politieke en economische toekomst kunnen bepalen. Beslissingen over de olie en natuurlijke hulpbronnen van Venezuela moeten op transparante wijze worden genomen door legitieme Venezolaanse leiders die handelen in het belang van de bevolking. Bovenal, moeten de beslissingen niet worden ingegeven door externe geopolitieke agenda’s of buitenlandse mogendheden.
Wil jij TI-NL ondersteunen in haar strijd voor klokkenluiders bescherming, politieke integriteit en een samenleving vrij van corruptie? Word dan lid, of steun ons via een donatie:
