11 mei 2026, Den Haag – Het Openbaar Ministerie (OM) roept de Nederlandse overheid op om ambtenaren strenger en vaker te screenen om corruptie en het lekken van gevoelige informatie tegen te gaan. Aanleiding voor deze oproep is onder meer een recente rechtszaak tegen een voormalig rechtbankmedewerker die ervan wordt verdacht adresgegevens te hebben gedeeld met criminelen.
Het Openbaar Ministerie waarschuwt dat dergelijke informatie kan worden gebruikt voor intimidatie, explosies en andere vormen van georganiseerde criminaliteit. Het recent gepubliceerde rapport van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum (WODC), wijst op vergelijkbare risico’s. Daaruit blijkt dat de risico’s liggen bij corruptie onder ambtenaren en specifiek rechtshandhavingsambtenaren een risico vormt. Ook zij benadrukken dat scherper personeelsbeleid en screening noodzakelijk is.
Kwetsbaarheid ambtenaren een bekend probleem
Niet alleen het WODC wijst op risico’s van criminele infiltratie. EUROPOL, het Europese samenwerkingsverband van politiediensten schrijft in haar Serious and Organised Crime Threat Assessment (SOCTA) dat georganiseerde misdaad niet kan functioneren zonder corruptie. Door ambtenaren om te kopen krijgen criminele organisaties bijvoorbeeld valse paspoorten of identiteitsbewijzen in handen. Ook medewerkers van private bedrijven worden omgekocht. Door havenmedewerkers om te kopen, krijgen zogenaamde ‘uithalers’ toegang tot zeecontainers. Die worden vervolgens gebruikt voor drugssmokkel. Dat is niet alleen een Nederlands fenomeen, maar vereist aandacht in heel Europa.
Oproep OM tot screening in Nieuwsuur
Landelijk Officier Corruptie Diana van Gosen benadrukt bij Nieuwsuur dat betere controle noodzakelijk is. Volgens haar worden de gevolgen van ambtenaren die vertrouwelijke informatie delen steeds zichtbaarder. “Zeker omdat er al jarenlang een hausse aan explosies is. We zien vaak dat het een ambtenaar is geweest die de betreffende adressen heeft doorgegeven.” Zij roept de Nederlandse overheid ook op om ambtenaren strenger en vaker te screenen.
Volgens Van Gosen moeten overheidsinstanties niet alleen scherper toezien op Verklaringen Omtrent het Gedrag (VOG’s) en diploma’s, maar ook op opvallend zoekgedrag in digitale systemen. Op die ‘red flags’ kan men actie ondernemen. Ook experts op het gebied van integriteit- en corruptiebestrijding wijzen op de risico’s van onvoldoende toezicht. Willeke Slingerland, lector democratische rechtsstaat aan de Hogeschool Utrecht, stelt dat autorisatiebeheer en monitoring van systemen beter kan.
Transparency International Nederland benadrukt dat integriteit en weerbaarheid binnen publieke instellingen essentieel zijn voor het functioneren van de democratische rechtsstaat. Effectieve screening en structureel toezicht zijn belangrijke voorwaarden om corruptie en misbruik van gevoelige informatie tegen te gaan. Onder de nieuwe EU anti-corruptierichtlijn moet Nederland aan de slag met een nationale anticorruptiestrategie. De weerbaarheid van ambtenaren tegen ondermijnende criminaliteit zou hier een onderdeel van moeten worden.
Wil jij TI-NL ondersteunen in haar strijd voor klokkenluidersbescherming, politieke integriteit en een samenleving vrij van corruptie? Word dan lid, of steun ons via een donatie:
