Integrity Watch

Geüpdatet Integrity Watch platform vergroot inzicht in integriteit Kamerleden

Rune OomenAankondigingen, Algemeen, Belangenverstrengeling, Corruptie, Integriteit, Nationaal, News, Nieuws, Open Overheid, Overheid, Politiek, Politieke en bestuurlijke integriteit, Publicaties, Publication

Den Haag, 22 november 2026 – Deze week presenteert Transparency International Nederland (TI-NL) een geüpdatet Integrity Watch platform. Het vernieuwde platform neemt de integriteit van Tweede Kamerleden onder de loep. Het platform, bereikbaar via integritywatch.nl, verzamelt informatie uit de Openbare Registers van de Tweede Kamer. TI-NL verrijkt die informatie voor burgers en journalisten om meer inzicht te geven in mogelijke belangenverstrengeling van Tweede Kamerleden. TI-NL publiceert ook een position paper met vier aanbevelingen voor de verbetering van de huidige systematiek. 

Waarom TI-NL Integrity Watch opgezet heeft

Burgers moeten erop kunnen vertrouwen dat hun gekozen volksvertegenwoordigers keuzes maken in het publieke belang en niet in hun privébelang. Voor Tweede Kamerleden weegt die verantwoordelijkheid extra zwaar: zij vormen gezamenlijk het hoogste beslisorgaan van Nederland. Wanneer Kamerleden nevenfuncties, giften, of reizen ontvangen van bedrijven of personen, kan dit leiden tot belangenverstrengeling en zo het publieke belang ondermijnen.

Transparantie is een belangrijk wapen in de strijd tegen belangenverstrengeling. Door het publiceren van gegevens wordt de democratische controle versterkt en kunnen volksvertegenwoordigers worden aangesproken op hun gedrag. Toch zijn gegevens over nevenfuncties, giften en reizen lang niet altijd inzichtelijk. Zo staat niet alles in één overzicht, ontbreken overzichtelijke grafieken en tabellen en is het moeilijk om partijen en individuen onderling te vergelijken. Met Integrity Watch brengt TI-NL alle openbaar beschikbare informatie bij elkaar om de drempel voor democratische controle te verlagen.

Integrity Watch bevat meerjarige gegevens over onder andere nevenfuncties, giften en reizen van Kamerleden. Het is een interactief platform waar met verschillende filters gezocht kan worden naar informatie. Zo kan er bijvoorbeeld gefilterd worden op partijen, de waarde van giften, het aantal reizen enzovoorts. De informatie staat overzichtelijk gepresenteerd in grafieken en tabellen met de mogelijkheid tot extra uitleg. Ook zijn er speciale pagina’s met gegevens over partijfinanciering en de nevenfuncties, giften en reizen van Eerste Kamerleden. Deze informatie is in deze ronde niet geüpdatet.

De Integrity Watch data

Het Integrity Watch platform biedt een inzichtelijk overzicht van bestaande gegevens. Voor de huidige update keek TI-NL naar alle informatie die tussen 12 november 2025 en 1 juli 2026 in de openbare registers is vastgelegd. Deze gegevens zijn openbaar en vindbaar op het OpenData platform van de Tweede Kamer.

Hieruit blijkt bijvoorbeeld dat in de onderzoeksperiode 69,3% van de Tweede Kamerleden een of meer nevenfuncties heeft. Ook werden in de onderzochte Kamerperiode 315 giften en 45 reizen geregistreerd, waarvan 25 reizen betaald werden door derde partijen. Uit het platform blijkt dat sommige Kamerleden hun giften zeer consequent opgeven. Zo registreert Caroline van der Plas (BBB) bijvoorbeeld al haar giften; van een stamppot-stamper van tien euro tot een Gelderse Poort Diner met een waarde van 100 euro.

Fundamentele problemen blijven bestaan

Integrity Watch maakt data inzichtelijker, maar het platform blijft afhankelijk van publiek beschikbare informatie. Om daadwerkelijk iets te zeggen over de opgave van Kamerleden is journalistiek onderzoek van groot belang. Zo toonden journalisten van Follow the Money, in de meest recente analyse, aan dat ten minste elf Kamerleden hun gegevens niet correct hadden opgegeven. Ook nemen Kamerleden tijdens hun ambt nog functies aan die pas onder publieke druk aan het licht komen.

Dit probleem blijkt hardnekkig. Al jaren wordt de Kamer gewezen op de risico’s van onvolledige opgaves. De in 2026 gepubliceerde National Risk Assessment van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum (WODC) identificeert dertien hoogrisicogebieden voor corruptie in Nederland. Politieke ambtsdragers vormen daarin een hoog-risicocategorie, terwijl voor deze groep juist de minst bindende regels gelden.

Het feit dat we afhankelijk zijn van journalistiek onderzoek is onwenselijk en ook niet het enige probleem. Wie wil weten welke belangen een Kamerlid heeft, loopt in het register al snel tegen gaten aan. Er is bijvoorbeeld geen apart overzicht van vermogens en aandelen. Een kwestie die in 2024 veel stof deed opwaaien. Destijds bleek uit een interne memo van de Tweede Kamer dat de opgave van vermogen (inkomen uit box 2 en box 3) “in sommige gevallen” opgegeven moet worden. De oud-directeur van de anti-corruptiewaakhond GRECO stelde dat dit “absoluut niet voldoet” aan de afspraken die Nederland heeft gemaakt met GRECO.

Bij giften ontbreekt vaak de waarde, terwijl de gedragscode voorschrijft dat alles boven de 50 euro wordt geregistreerd. Ook bij buitenlandse reizen is het beeld onduidelijk. Sommige Kamerleden geven een reis die de Kamer zelf betaalde op als gefinancierd door een “derde partij”. Het register is wel machineleesbaar, maar wordt uiteenlopend ingevuld, waardoor onderlinge vergelijking ingewikkeld is.

Minstens zo zorgwekkend is de handhaving. De gedragscode is “onvoldoende bindend en specifiek”, en niemand controleert uit zichzelf of de opgaven volledig zijn. Het College van onderzoek integriteit komt pas in actie na een melding, mag geen eigen onderzoek starten en kan sancties alleen voorstellen. Het is aan de Tweede Kamer zelf om een sanctie ook daadwerkelijk op te leggen. Kamerleden oordelen dus over hun eigen collega’s: een slager die zijn eigen vlees keurt.

TI-NL doet aanbevelingen aan de Tweede Kamer

Op dit moment schieten de huidige gedragscode, toezicht en handhaving rondom integriteitskwesties tekort. Daarom doet TI-NL in haar position paper aan de Tweede Kamer een aantal aanbevelingen om het beleid te versterken:

1. Breng vermogens in beeld
Voeg een apart vermogensregister toe. Kamerleden maken daarin financiële belangen openbaar die 5 procent of meer van hun persoonlijk vermogen uitmaken. Ook een aanmerkelijk belang in een bedrijf moet erin staan. De wet legt die grens al bij 5 procent.

2. Maak de handhaving onafhankelijk
Over sancties stemt nu de Kamer zelf. Geef die bevoegdheid aan een onafhankelijke toezichthouder. Wie zijn nevenfuncties of zakelijke belangen niet registreert, doet niet mee aan debatten totdat de registratie in orde is.

3. Laat de toezichthouder zelf onderzoek doen
Het College van onderzoek integriteit moet zelf een onderzoek kunnen starten, zonder op een melding te wachten. Het moet bewijsstukken kunnen opvragen en Kamerleden bij ernstige overtredingen onder ede kunnen horen.

4. Leg vast hoe Kamerleden registreren
Alle Kamerleden moeten hun gegevens op dezelfde manier invullen, zodat deze makkelijker vergelijkbaar zijn. Zo moeten nevenwerkzaamheden een duidelijkere omschrijving krijgen, de bezoldiging verplicht in euro’s per jaar worden opgegeven, (ook als die nul is) en voor de waarde van giften moet een apart en verplicht veld komen.

Wil jij TI-NL ondersteunen in haar strijd voor klokkenluidersbescherming, politieke integriteit en een samenleving vrij van corruptie? Word dan lid, of steun ons via een donatie.